آموزش تکنیک محو کردن در طراحی؛ راز های استفاده از محوکن و دستمال
چطور سایه های نرم و حرفه ای بزنیم؟ آموزش جامع استفاده از محو کن، دستمال کاغذی و قلم مو در نقاشی سیاه قلم. تکنیک های هایپررئال برای هنرجویان در مجله های ورت.
در دنیای طراحی با مداد سیاه، "خط" دشمنِ واقعگرایی است. وقتی به چهرهی یک انسان در واقعیت نگاه میکنید، هیچ خطِ خشنی بین گونه و لبها نمیبینید؛ همهچیز در هم محو شده است. اما چطور میتوان با یک مدادِ نوکتیز، چنین لطافتی را روی کاغذ پیاده کرد؟ پاسخ در یک کلمه نهفته است: محو کردن (Blending).
ما در هایورت (Hiwert) امروز میخواهیم فراتر از یک آموزش ساده برویم. میخواهیم رازهایی را با شما در میان بگذاریم که اساتید بزرگ سیاه قلم سالها برای به دست آوردنشان تمرین کردهاند. از کاربردِ دقیقِ محوکن های کاغذی تا جادویِ دستمال کاغذی در ایجاد بافت پوست.
۱. فیزیکِ محو کردن؛ در لایههای کاغذ چه میگذرد؟
قبل از اینکه سراغ ابزار برویم، باید بدانیم چرا محو میکنیم. نوک مداد گرافیت یا زغال را روی برجستگیهای ریزِ کاغذ (بافت یا Tooth) مینشاند. محو کردن، این ذرات ریز را به داخلِ گودیهای کاغذ هدایت میکند.
-
نتیجه: ایجاد یک سطح صاف، بدون نویز و کاملاً یکدست که نور را به درستی بازتاب میدهد.
۲. محوکن (Blending Stump)؛ جراحِ ظریفِ نقاشیهای شما
محوکن که معمولاً از کاغذِ فشرده ساخته میشود، ابزاری است که نباید در کیف هیچ طراحِ سیاهقلمی جای آن خالی باشد.
الف) چه زمانی از محوکن استفاده کنیم؟
محوکن برای فضاهای کوچک و جزئیات دقیق است.
-
طراحی چشم: محو کردن خطوط پلک و ایجاد سایه های نرمِ داخل عنبیه.
-
بافت مو: نرم کردن تارهای مو در نزدیکی ریشه.
-
چین و چروک: ایجاد عمق در خطوط ریز صورت.
ب) اشتباه مهلک: فشار زیاد!
بزرگترین اشتباه هنرجویان، فشار دادنِ بیش از حدِ محوکن روی کاغذ است. این کار باعث میشود بافت کاغذ از بین برود (اصطلاحاً کاغذ بمیرد) و دیگر هیچ مدادی روی آن ننشیند. محوکن باید مثل یک پر روی کاغذ بلغزد.
ج) چطور محوکن را تمیز کنیم؟
محوکنِ کثیف، نقاشی شما را لکهدار میکند. برای تمیز کردن و تیز کردنِ نوک آن، هرگز از چاقو استفاده نکنید! یک تکه سنباده نرم بهترین ابزار است. نوک محوکن را روی سنباده بکشید تا لایهی جوهریِ قبلی برداشته شود و دوباره سفید و تیز شود.
۳. دستمال کاغذی؛ قهرمانِ گمنامِ سطوحِ بزرگ
اگر میخواهید یک آسمان صاف، یک گونهی لطیف یا یک پسزمینهی محو داشته باشید، محوکن جواب نمیدهد؛ اینجا نوبت به دستمال کاغذی میرسد.
تکنیکِ تا کردن دستمال (The Folding Secret):
هرگز دستمال را مچاله نکنید!
-
یک مربع از دستمال کاغذی را به صورتِ مثلثی تا بزنید.
-
دوباره آن را تا بزنید تا یک گوشهی تیز و محکم ایجاد شود.
-
انگشت اشاره خود را داخلِ تا قرار دهید. این کار به شما کنترلِ بینظیری روی فشار و جهتِ محو کردن میدهد.
چرا دستمال کاغذی؟
دستمال کاغذی به دلیل بافت بسیار نرمش، گرافیت را به صورتِ ابریشمی روی کاغذ پخش میکند. برای ایجاد سایههای "تُنال" (Tonal) که هیچ ردی از مداد در آنها نباشد، دستمال کاغذی بیرقیب است.
۴. مقایسه ابزارهای محو کردن در نقاشی رئال
| ابزار | کاربرد اصلی | مزیت | عیب |
| محوکن کاغذی | جزئیات، خطوط ریز، چشم | دقت بسیار بالا | ممکن است لکه های تیره ایجاد کند |
| دستمال کاغذی | پوست، آسمان، سطوح بزرگ | ایجاد لطافت بی نظیر | کنترل سخت در فضاهای کوچک |
| قلم مو (Brush) | سایه های بسیار محو و پودری | عدم آسیب به بافت کاغذ | نیاز به مهارت بالا در لایه گذاری |
| گوش پاک کن | سایه های متوسط، لب، بینی | دمدستی و ارزان | جذب بیش از حدِ گرافیت |
۵. رازِ کثیف: چرا نباید از انگشت استفاده کنیم؟
بسیاری از مبتدیها از انگشت برای محو کردن استفاده میکنند. این بزرگترین خیانت به نقاشی است!
-
چربی پوست: انگشت ما دارای چربی طبیعی است. این چربی با گرافیت ترکیب شده و لکههایی ایجاد میکند که هرگز پاک نمیشوند.
-
اسیدیته: اسیدِ روی پوست به مرور زمان باعث زرد شدنِ کاغذ در آن نقاط میشود.
-
راه حل: اگر به لمسِ مستقیم عادت دارید، حتماً از دستکشهای نخی مخصوص طراحی یا همان دستمال کاغذی استفاده کنید.
۶. گام به گام: اجرای یک سایهی حرفه ای با متد های ورت
-
لایهگذاری (Hatching): ابتدا با یک مداد نرم (مثل B2 یا B4) به صورت بسیار کمرنگ هاشور بزنید.
-
محو کردن اولیه: با دستمال کاغذی، لایهی اول را کاملاً یکدست کنید.
-
تاریکیهای عمیق: با مدادِ تیرهتر (مثل B6 یا B8) نقاط تیره را مشخص کنید.
-
استفاده از محوکن: مرزِ بین تیرگی و روشنایی را با محوکنِ تمیز، به آرامی در هم ادغام کنید.
-
پاککنزنی (Highlight): بعد از محو کردن، با یک پاککن اتودیک یا خمیری، نقاطِ نوری را دوباره بیرون بکشید. این تضاد (Contrast) است که نقاشی شما را زنده میکند.
۷. سوالات متداول هنرجویان
۱. آیا از دستمال کاغذیِ طرحدار یا معطر میتوان استفاده کرد؟ خیر! مواد شیمیایی و عطری موجود در این دستمالها میتواند با گرافیت واکنش داده و رنگ نقاشی را تغییر دهد. همیشه از دستمال کاغذی ساده و سفید استفاده کنید.
۲. محوکن بهتر است یا قلممو؟ برای کارهای زغالی، قلممو عالی است. اما برای طراحی با مداد سیاه (گرافیت)، محوکن کاغذی کنترل بیشتری به شما میدهد.
۳. چطور بفهمیم محوکنِ ما مرغوب است؟ محوکنهای خوب (مثل برندهای موجود در های ورت) از لایههای بسیار فشرده ساخته شدهاند و موقع سنباده زدن، ریشریش نمیشوند.
۸. های ورت (Hiwert)؛ ویترینِ ابزارهای حرفه ای طراحی
ما در های ورت میدانیم که هنر، با ابزارِ درست شروع میشود. فرقی نمیکند به دنبال یک ستِ کاملِ محوکن فابرکاستل باشید یا میخواهید بهترین مدادهای طراحی آریا و استدلر را برای شروع کار انتخاب کنید؛ ما اینجا هستیم تا باکیفیتترینها را به دستتان برسانیم.
